home

De oude binnenstad


We starten weer op het punt dat sinds jaar en dag hét centrale punt van de stad was: de samenkomst van de wegen naar Den Bosch, Maastricht en Antwerpen, of wel het huidige kruispunt Demer / Rechtestraat / Vrijstraat. Van daaruit lopen we die drie straten in.

Eerst naar het noorden, de Demer in. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hier zo veel schade (veel bommen die de Philipsfabrieken juist misten sloegen hier in) dat de hele Demer opnieuw werd opgebouwd. Er staat geen enkel oud pand meer.

Vroeger heette het eerste stuk Demer nog de Volderstraat.

Eindhoven Volderstraat
Het begin van de Volderstraat in 1917.

Rechts op de hoek café Limburgia, een breed pand. De vrouw van uitbater Jan van Oorschot kwam uit Limburg, vandaar de naam. De entree werd toen als Volderstraat gerekend, na 1920 was het de Markt. Tegenwoordig zit op deze hoek Pijnenburg juweliers.
Ernaast, bij het lagere pand met een winkeletalage, zien we het uithangbord van de sigarenwinkel.

Links op de hoek met de Vrijstraat het belastingkantoor. Er hangt een wapenschild met Rijkswapen en daaronder de tekst "Directe Belastingen, Invoerrechten, Accijnzen". Tegenwoordig zit op deze hoek de Van Dalen's schoenenwinkel.
Op de verderop in de bocht gelegen lange rij winkels is geen uithangbord te ontcijferen. Hier zaten toen enkele slagers en juweliers.



Aan de rechterzijde zien we:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Volderstraat 1
Markt 27
Wed. J. A. van Oorschot
café Limburgia
Het café lag op de hoek van de Markt/ Marktstraat. Tegenwoordig zit hier juwelier Pijnenburg
Volderstraat 3
Demer 61
L. van Hoof
sigarenwinkel
 
Volderstraat 5
Demer 59
Gez. Dijkmans
hoedenmodisten
 
Volderstraat 7
Demer 57
J. van Hout
electro-technisch bureau "Holland"
 
Volderstraat 9
Demer 55
firma Strijbos,
Ja. Ea. Wa. Setbach
hoedenmodiste
 
Volderstraat 11
Demer 53
A. A. de Jong
in gouden en zilveren werken
 
Volderstraat 13
Demer 51
Gez. Bornbergen;
J. C. M. Stumpers-Bornbergen
dames-modeartikelen;
winkelier en koopman
De gezusters verkochten o.m. naaistersfournituren, corsetten, lingerie en krimpvrije wollen ondergoederen
Volderstraat 15
Demer 49
W. H. van de Vorst
schoenwinkel
 
Volderstraat 17
Demer 47
Ja. Ha. van der Sanden
winkelierster
 
Volderstraat 19
Demer 45
G. Wolf;
Gez. Machoel
goudwinkel;
juwelierster
Een van de zusters was wed. B.W. Machoel-Beuth
Volderstraat 21
Demer 43
J. N. J. Ligtvoet
smederij, motor- en rijwielhandel
De zaak verhuisde naar Stratumseind 71
Volderstraat 23
Demer 41
M. H. Wijnbergen
banketbakker
 
Volderstraat 25
Demer 39
H. van Gardinge
goudsmid
 
Volderstraat 27
Demer 37
M. Klerk
comestibles
De zaak verhuist naar Vrijstraat 15
Volderstraat 27a
Demer 37
S. de Jongh
koopman
De joodse koopman verhuisde naar Wilhelminaplein 1 en liet later een villa in de Elzent bouwen
Volderstraat 29
Demer 35
Wed. J. F. van Luijt-Strijbos
modiste, winkelierster
 
Ja. Ea. Ma. Brosschot
modiste
Ja. Pa. Ha. Gielen
modiste
La. Gielen
modiste
H. Conen
onderwijzeres
Volderstraat 31
Demer 33
firma Wed. J. van der Heijden;
W. H. van der Heijden
boekhandel en boekbinderij;

boekbinder, winkelier
Kantoorboekhandel in alle liniaturen en banden, Soenneckens losbladige boeken, foto-artikelen
Volderstraat 33
Demer 31
A. Fr. Rooijmans
sigarenwinkel
De zaak verhuisde kort daarop naar Demer 43
Volderstraat 35
Demer 29
Th. J. Konings
sigarenwinkel
 
Volderstraat 37
Demer 27
J. W. van Bergen-Bekkers
koek- en banketbakker "In de Meierijsche Koekbakkerij"
Ze adverteerden met "prima zuivere honingkoek en banquet"


Nu zijn we aan het punt gekomen in 1917 de straat van Volderstraat in Demer overging. De huisnummering van Volderstraat en Demer was wel aansluitend, het werd dus feitelijk als één straat gezien.

Maar eerst een ommetje. Op dit punt was een poortje dat toegang gaf tot een hofje, het St. Annahof:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
St. Anna Hof 2
St. Annahof 1
H. A. Crooijmans
koetsier, chauffeur
 
St. Anna Hof 4
St. Annahof 3
Wed. G.W. van de Wiel
zonder beroep
 
St. Anna Hof 6
St. Annahof 5
Wed. J. Schoenmakers-Gruijters
naaister
 
St. Anna Hof 8
St. Annahof 7
W. G. M. van de Ven
metselaar
 
St. Anna Hof 10
St. Annahof 9
A. van Dommelen
koetsier
 
St. Anna Hof 12
St. Annahof 11
H. A. de Groot
timmerman
 
St. Anna Hof 14
St. Annahof 13
P. C. Vink
smid
 
St. Anna Hof 16
St. Annahof 15
J. Th. Retera
timmermansbaas gloeilampenfabriek
 
St. Anna Hof 18
St. Annahof 17
J. van Dommelen,
Wed. H. van Dommelen-Wullems
metselaar
 
St. Anna Hof 20
St. Annahof 19
G. van Heugten
sigarenmaker
 
St. Anna Hof 22
St. Annahof 2
J. van der Leij
hoofdagent van politie
 


Na het ommetje Annahof vervolgen we de weg naar het noorden. Vanaf hier heet de straat in 1917 Demer.

Eindhoven Demer
Op deze ansicht uit 1919 van de Demer, die hier "Demerstraat" betiteld wordt, kijken we richting zuid.
De winkels op de achtergrond liggen in het deel dat in 1917 nog Volderstraat heette.

Aan het pand links op de voorgrond zien we het uithangbord "Origineele Singer Naaimachines". Het is de naaimachinewinkel, adres Demer 51 in 1917.
Een zevental panden naar achteren, de witte, iets lagere gevel, ligt het café van van den Bichelaer (Demer 39). Op het uithangbord is (op een hi-res scan) Löwenbier te ontcijferen. Achter het café is een smalle steeg: dat geeft de toegang tot de Annahof.
Na die steeg gaat de Demer in 1917 dan over in de Volderstraat.

Rechtsvoor, het hoge pand, is de manifacturenwinkel van P. Strijbosch-Hurkmans.
Ernaast is de fabriek/ winkel in borstels en bezems van de firma Th. van der Sommen.



Aan de oostzijde van de Demer, wandelend naar noord, zien we achtereenvolgens:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Demer 39
Demer 25
A. A. S. van den Bichelaer
café en rijwielhandel
Café Alph. v.d. Bichelaer-Van Agt adverteerde als specialiteit het Trappistenbier. Van de Bichelaer, secretaris van de rijwielherstellersbond, is wielerfanaat. Hij levert ook de zgn. Auto-Wheel, een soort fiets met een motor aan het wiel.
Demer 41
Demer 23
A. Kroet
 
 
W. Th. Gielen
coiffeur
Demer 43
Demer 21
R. F. D. Vermeulen
brood-, koek- en banketbakker
 
Demer 45
Demer 19
 
 
Hier zat in 1920 de winkel van L.M.H. van den Heuvel, zie foto
Demer 45a
Demer 17
Chr. J. M. Strijbos
boekdrukker
 
Demer 47
Demer 15
C. H. van der Sommen
borstelfabrikant
Groothandel in sponzen, zeemleer, dweilen en mandenwerk, grove en fijne houtwaren, poetsartikelen, touw- en bindwerk, sinds 1852
Demer 49
Demer 13
J. P. Spoorenberg
smederij en café
Het café van Spoorenberg heette Krasnapolsky
J. Nijhuis
bedrijfschef
W. A. A. Schippers
handelsagent
Demer 51
Demer 11
Singer-Maatschappij
naaimachinenhandel
 
Demer 53
Demer 9
P. Hezemans-van Lierde
slagerij
 
Demer 55
Demer 7
Wed. C. Charmant-Gloudemans;
L. H. C. Charmant
galanteriewinkel;
boekhouder
 
L. H. L. P. Koolen
handelsagent
Demer 57
Demer 5
H. D. Hartog
huidenhandelaar
 
Demer 59
Demer 3
P. Driessen
sigarenfabrikant
 
Demer 61
Demer 1
F. Vial
stalhouderij
 


Aan het eind van de Demer zijn we bij de Parallelweg (langs het spoor) aangeland. Hier is de spoorovergang naar Fellenoord/ Woensel. Tegenwoordig ligt hier de Piazza.

We keren om naar het zuiden en zien aan de rechterzijde van de oude Demer:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Demer 64
Demer 2
P. J. van Oers
caféhouder, paardenkoopman
 
Demer 62
Demer 4-6
J. M. Goppel
drogisterij
Hier een foto van de winkel
Demer 60
Demer 8
Jos. Hamers
directeur Distributie-Bureau
 
Wed. H. Thijs
hoedenwinkel
 
Demer 58
Demer 10
A. Mandigers
bakker
 
Demer 56
Demer 12
Ch. J. M. Spoorenberg
hoedenfabrikant
 
Demer 54
Demer 14
H. A. Groenewoudt
slagerij
 
Demer 52
Demer 16
firma P. Strijbos-Hurkmans;
G. F. M. J. Strijbos
manufacturenhandel;
boekhouder, winkelier
 
Demer 50
Demer 18
firma Th. van der Sommen
borstel-, kwasten- en bezemfabrikant, magazijn van sponzen, zeemleder en dweilen
De fabriek was opgericht in 1852
Demer 48
Demer 20
Jong M. van Leeuwen-de
huiden en metalen, tinfabriek
 
Demer 46
Demer 22
J. A. Verheijen
modeartikelen
 
Demer 44
Demer 24
P. Wijnheimer
in confectie, kleermaker
 
Demer 42
Demer 26
J. Koonings
boekhandel
Verhuisde kort na 1917 naar Nieuwstraat 19
Demer 40
Demer 28
Gebr. Rooijmans
dames- en heerenkleeding
 
Demer 38
Demer 30
L. de Groof
tabaksververij
 
firma Wed. H. Bijvoet & Zonen
 
Demer 36
Demer 32
J. van der Heijde
Wed. W. van der Heijde
sigarenfabrikant
 


Op dit punt gaat de straatnaam over in Volderstraat (maar de huisnummering loopt door)

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Volderstraat 34
Demer 34
H. J. A. Smits
zonder beroep
 
Volderstraat 32
Demer 36
A. M. A. Hezemans;
Ha. Ga. Aa. Hezemans;
M. A. P. Hezemans
hoofdonderwijzeres;
onderwijzeres;
aannemer-timmerman
 
Volderstraat 30
Demer 38
C. J. Henkelman
schoenwinkel
 
Volderstraat 28
Demer 40
Wed. Fr. H. Cox-Notten
 
zonder beroep
Volderstraat 26
Demer 42
Gez. van Hombergen
in damesmodeartikelen
 
Volderstraat 24
Demer 44
M. de Wit
huishoudelijke artikelen
Specialiteit: prima giftvrij emaille; hij verkocht ook kruizen, stolpen en heiligenbeelden
Volderstraat 22
Demer 46
W. J. Lebesque
behanger en stoffeerder
 
Volderstraat 20
Demer 48
P. A. J. Notten
kruidenierswinkel
Zie foto van de winkel
H. C. J. J. v. d. Hark
fabrieksarbeider
Volderstraat 18
Demer 50
L. F. van Brunschot
timmerman, meubelmaker
Het meubelmagazijn was gespecialiseerd in alle soorten lijsten en draaiwerken
Volderstraat 16
Demer 52
J. A. Roij
(firma Cox) slager
 
Volderstraat 14
Demer 54
J. B. Croin
handelsagent
 
M. E. Croin
onderwijzeres
M. V. Croin
onderwijzeres
Volderstraat 12
Demer 56
J. de Heer
linnenfabrikant
 
Volderstraat 10
Demer 58
Jac. van Hout-Ververgaard;

L. J. van Hout
goud, zilver en modeartikelen;

goudsmid
Hier een foto van de winkel.
In 1921 kwam hier het eerste Eindhovense filiaal van de Rotterdamse boter-en-kaasketen "De Unie". Van Hout verhuisde naar de Rechtestraat 44
Volderstraat 8
Demer 60
W. H. Heldens
varkensslager
 
Volderstraat 6
Demer 62
Jacob Wijnbergen
rundslager
De koosjere slagerij van Wijnbergen-Levano
Volderstraat 4
Demer 64
G. F. van Gemert
confectie en goud en zitver
 
Volderstraat (ongenummerd)
Demer 66
Kantoor der Rijksbelastingen
 
Hoekpand met de Vrijstraat. Vroeger was dit het postkantoor en na de nieuwbouw aan de Keizersgracht kwam hier in 1909 het belastingkantoor.


We lopen nu door richting zuid, de Rechtestraat in. In tegenstelling tot het vorige stuk zijn hier nog een aantal gevels van 1917 behouden. De Rechtestraat was vroeger vooral een straat waar de voorname heren woonden. In 1917 zijn deherenhuizen al voor een groot deel veranderd in (chiquere) winkelpanden. Tegenwoordig is alles winkel en woont er af en toe nog een verdwaalde kamerbewoner boven.

Eerst kijken we naar de oostwand (links):

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Rechtestraat 2
Rechtestraat 1
F. E. J. van der Somme
ijzerwinkel, alle soorten timmer-, metsel- en smidsgereedschappen
Winkel op de hoek van de Markt/Marktstraat
Rechtestraat 4
Rechtestraat 3
firma Alb. Heijn;
N. van den Heuvel
koloniale waren;
filiaalhouder
In 1913 werd hier het 50e filiaal van de Zaanse grutter, het eerste in Eindhoven, geopend. Verhuisde in 1917 naar de Markt
Rechtestraat 6
Rechtestraat 5

Samenvoeging van twee oude zaken, werd later het City-magazijn van de fam. Rooijmans
Cara. A. E. M. Ahlbrinck
modeartikelen
Winkel in breigoederen
Rechtestraat 8
H. Th. J. Rooijmans
pedicure, winkelier
Hub.Rooijmans (geboren 1876 in Eindhoven) had naam gemaakt als kapper in Namen, Oostende en Nijmegen. In Eindhoven specialiseerde hij zich in de electrische gezichtsmassage met een vibrator. Zijn pedicurezaak met haarwerken, parfums, bijouterieën enz. zouden we nu een schoonheidssalon noemen.
Rechtestraat 10
Rechtestraat 7
Vlijmincx & de Vocht;
W. van Halen
kruidenierswaren;
winkelchef
 
Rechtestraat 12
Rechtestraat 9
firma A. Manders-van Veen
sigarenwinkel
9-11 gebouwd door Fa. Eliens in 1904
Rechtestraat 14
Rechtestraat 11
J. J. van de Leur
boterhandel, fabrieksopzichter
 
Rechtestraat 16
Rechtestraat 13
C. J. Jamin;
J. M. E. A. van Liempt
filiaal, suikerwerken;
filiaalhouder
In 1912 geopend, het 80e filiaal van de Rotterdamse suikerbakker kwam in Eindhoven
Rechtestraat 18
Rechtestraat 15
firma Gez. Stultiëns;
H. G. P. C. de Groof
dameshoedenwinkel;
textielfabrikant
 
Rechtestraat 20
Rechtestraat 17
Ch. Dereumaux
restaurateur antique artikelen
 
Rechtestraat 22
Rechtestraat 19
J. A. H. Rijke
apotheker
 
Rechtestraat 24
Rechtestraat 21
G. Nieuwhof
electricien, horlogemaker en opticiën
 
Rechtestraat 26
Rechtestraat 23
A. J. M. de Kroon
hoofd-ambtenaar secretarie
 
Gez. Beckers
optische artikelen
Rechtestraat 28
Rechtestraat 25
H. van Kempen
magazijn "St. Joseph", glas- en aardewerk"
Hoekpand met de Korenstraat/ Jan van Hooffstraat (foto); hier zat later C&A en van Woensel schoenen. Het werd in 1970 gesloopt
Rechtestraat 30 (t.o. Stadhuis)
Rechtestraat 27
firma gebrs. Raijmakers;
H. J. M. Spoorenberg-van Grinsven
ijzerhandel
De winkel heet dan wel Gebr. Raijmakers, maar eigenaar is in 1917 Jo Spoorenberg.
De winkel adverteert met bouwmaterialen, landbouwbenodigdheden, bascules, maten en gewichten, vlechtwerk, prikkeldraad, jachtbenodigdheden, "eerste qualiteit geëmailleerde artikelen merk DRU"
Rechtestraat 32
Rechtestraat
Gez. Wijn
boekhandel
 
Rechtestraat 34
Rechtestraat 29
B. Tenberg
winkelchef
 
J. C. Raming
manufacturen, behangerij
Rechtestraat 36
Rechtestraat 31
Gebr. Einhaus
manufactuur- en lederhandel
Een van de broers was koopman J. H. Einhaus
Rechtestraat 38
Rechtestraat 33
H. J. M. Goosselink
bazar, koopman en winkelier
Magazijn Hofstedde, huishoudelijke artikelen. In 1927 sloot Goosselink zijn zaak en verhuisde naar St. Oedenrode. Hier kwam toen de HEMA. Het is niet de plek waar de Hema nu zit, maar tegenwoordig is het Hunkemöller en Van Toor Fashion (daarvoor jarenlang bekend als lampenier Electra).
Rechtestraat 40
 
Wed. L. van Kol
J. P. L. H. J. van Kol
slagerij
slager
Berden was een Amsterdammer, in 1912 benoemd op de toen nog 3-jarige HBS, Petit was leraar Frans, in 1910 zijn akte in Den Bosch gehaald.
G. R. Schaars
fabrieksdirecteur
P. E. van Piere
boekdrukker
W. J. M. H. Berden
leeraar teekenen H.B.S.
F. P. J. Petit
leeraar H.B.S.
Rechtestraat 42
Rechtestraat 35
Levensverzekeringsbank "Amsterdam"
 
 
S. van der Zee
kantoorbediende
Rechtestraat 44
Rechtestraat 37
Dames de Maurissens
 
 
Rechtestraat 46
Rechtestraat 39
F. Roos-Bijnen
grossier in suikerwerken
 
Rechtestraat 48
Rechtestraat 41
H. J. J. Jansen
bakker, koopman
 
Rechtestraat 50
Rechtestraat 43
P. L. F. Jansen
 
 
Rechtestraat 52
Rechtestraat 45
Magazijn Fa. Moonen & Leijten
grossier in garen, band enz.
 
Rechtestraat 52a
Rechtestraat 47
W. Peeters
magazijnmeester
 
Rechtestraat 54
Rechtestraat 49
P. A. Roos
grossier in suikerwerken
 
Rechtestraat 56
Rechtestraat 51
L. J. C. Teurlinckx
posticheur, coiffeur, ("atelier voor het maken van alle soorten haarwerken"), grossier in sigaren
In 1911 gevestigd (zaak zat voorheen in de Kerkstraat). Een jaar later konden hier zelfs ook dames geknipt worden (vroeger was het beroep van coiffeur/ barbier bijna uitsluitend mannen scheren. knippen deed men zelf).

In 1917 vernaderde Teurlinckx (geb. 1886, Eindhoven) van beroep en werd grossier van sigaren. Misschien een vreemde combinatie, maar ook zijn vader Louis Teulinckx was een sigarenmaker geweest die 's avonds en op zondag wat bijverdiende met scheren.
Rechtestraat 58
Rechtestraat 53
J. J. J. de Vlam
sigarenfabrikant, lid Ged. Staten
Huis in 1904 door J. de Vlam gebouwd
Rechtestraat 60
Rechtestraat 55

55-59 is het oude pand dat in 1825 als "Drie Koningen" werd aangeduid, tegenwoordig Emco lederwaren/ Het Casettehuis
H. J. Verplak
kunsthandel
 
R. J. M. van der Heijden
electro-techniker
Rechtestraat 62
Rechtestraat 57
Wilhelmina M. A. Spoorenberg
drogisterij
 
Rechtestraat 64
Rechtestraat 63
firma B. de Leeuw
goudwinkel
Hier kwam in 1921 een Eindhovens filiaal van de korsettenmagazijnen van Hunkemöller-Lexis
Rechtestraat 66
Rechtestraat 65
Anna Geerts
hoedenmodiste
 
Wed. G. Geerts-van Kollenburg
zonder beroep
Rechtestraat 68
Rechtestraat 67
J. Elias
linnenfabrikant
 
Rechtestraat 70
Rechtestraat 69
Kreijmborg & Co;
J. Hansen
heerenkleeding en modeartikelen;
winkelchef
Het pand stond ook in het adresboek met adres Ten Hagestraat 2. Het lag op de hoek.

Nadat hier het voormalige pand "De Gaper" in 1907 door brand verwoest werd, is door architect L. Kooken een nieuw winkelpand gebouwd waar de Bossche kledingzaak Kreijmborg een filiaal opende.

Eindhoven Rechtestraat
Het einde van de Rechtestraat, ansicht uit 1914.

Rechts op de hoek van de Rechtestraat/ Ten Hagestraat was het het filiaal van kledingzaak Kreijmborg; het pand dat we nu kennen als RamBam en daarvoor de platenzaak Elpee.

Links op de hoek van de Rechtestraat/ Kerkstraat zien we de boekwinkel van M.F. van Piere, met het kenmerkende torentje.
Even daarachter, het grote hoge pand met vlaggenmast, is het Hotel Hof van Holland.

Linksvoor het hekwerk dat destijds voor de Catharinakerk stond.
Rechtsvoor de Apotheek van Keunen op de hoek Stratumseind/ Ten Hagestraat. Op die hoek staat zowaar een voor die tijd moderne richtingaanwijzer. Richting Ten Hagestraat wijst naar het Kanaal (0,5 km), en richting Kerkstraat wijst naar Gestel en Veldhoven.



Aangekomen bij de Catharinakerk, de kruising Kerkstraat/ Ten Hagestraat/ Stratumseind, draaien we on om en lopen de Rechtestraat terug in.

Eindhoven Rechtestraat Links de westkant van de Rechtestraat in 1916. Van alle huizen op de foto is er nu niets meer over; in de loop der tijd is alles gesloopt en door nieuwe winkels vervangen.

Linksvoor de Goedkoope Winkel van Rieter. Op deze plek zit nu Xenos, ook een goedkope winkel.

Iets verderop, het grote witte pand met 3 etages, dat is het oude Hooghuys. Dit werd in 1917 bewoond door jonkheer Smits van Oyen.
Daarnaast, met een puntgevel, is de boek- en muziekwinkel van Van Piere-Bijsterveld. Tot 1930 was het damesmode van Govers-Vos en Smaling-Govers. De winkel werd toen afgebroken voor de aanleg van een nieuwe straat, de Hooghuisstraat, die daarmee een verbinding tussen Rechtestraat en Keizersgracht tot stand bracht.
Het herenhuis erachter (met balkon), even voor de stadhuistoren, is de woning van de weduwe Van Best. Ook afgebroken in 1930. In de daar toen gebouwde meubelwinkel vind je nu De Slegte.



Vanaf de Catharinakerk zien we aan de lijkerzijde van de Rechtestraat:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Rechtestraat 51
Rechtestraat 62
firma M. F. van Piere
boekhandel
Het pand is in de 2e WO verwoest. Het werd niet heropgebouwd, want dan kon de Kerkstraat worden verbreed.
Wed. M. van Tol
 
Rechtestraat 49
Rechtestraat 60
Dames van Piere
 
 
Rechtestraat 47
Rechtestraat 58
Hof van Holland
hôtel
Een groot oud pand, dat vroeger bekend stond als "Het Vaticaan".
Jos van Waegeningh adverteerde de centrale verwarming en het electrisch licht van zijn hotel, met gelegenheid voor diners, soupers en vergaderingen

Het pand werd in 1919 gekocht door manufacturenhandel Möller & Schreuder, de winkel werd in 1920 ingezegend, en bleef er tot 1933
H. J. H. van Waegeningh
hôtel "Hof van Holland"
A. L. G. van de Lijgraaf
kellner
H. van Kol
wijnhandel
Rechtestraat 45
Rechtestraat 56
Henri Rodriguez & Cie.
tabakmagazijn
 
Rechtestraat 43
Rechtestraat 54
Henriëtte E. van der Velden
 
In 1926 woonde mej. van der Velden nog in dit kolossaal grote huis, met 3 dienstbodes.
Rechtestraat 41c
 
W. van der Velden-Kappel
meubelmagazijn "Hof van Holland"
"grootst en soliedst en meest gesorteerd magazijn van Eindhoven en omgeving"
Rechtestraat 41b
 
H. G. J. Moonen;
Wed. H. F. Moonen
boekhouder;
zonder beroep
 
Rechtestraat 41a
 
J. Pennings
handelsreiziger
 
W. Kooning
ingenieur
Rechtestraat 41
 
M. van der Sommen
dameshoeden
 
Rechtestraat 39
Rechtestraat 48
firma gebr. Rieter;
H. J. Beekman
firma Rieter, galanterieën
De "Goedkoope Winkel", glas, porcelein, aardewerk, "door gecombineerde inkoop met 30 zaken op elk gebied het goedkoopst", geopend in 1903
Rechtestraat 37
Rechtestraat 44
Mr. Dr. G. Holst
natuurkundige, procuratiehouder NV Philips
Verhuisde naar Parklaan 6
Rechtestraat 35
Rechtestraat 42
Wed. Raupp
zonder beroep
 
Rechtestraat 33
Rechtestraat 40
Jhr. Mr. Th. G. M. Smits van Oijen
lid Gedeputeerde Staten
Het oude, monumentale Hooghuys. Rond 1930 zaten hier gemeentelijke diensten (o.a. Burgelijke Stand, Archief). De gemeente verzon het om het in 1938 te slopen. Nu zit er de juwelierswinkel Van de Kerkhof en een Telfort-filiaal.
Rechtestraat 31
Rechtestraat 38
firma P. E. van Piere-Bijsterveld (H. P. Smaling)
boekhandel
"Binnen- en buitenlandse boek- en muziekhandel, papierhandel, kantoor-, school-, schrijf- en tekenbenodigdheden; gedrukte stukken voor gemeente- en armbesturen", zo adverteerden ze.
Later werd dit pand geheel gesloopt en kwam hier de Hooghuisstraat.
H. P. Smaling
boekhandelaar
Rechtestraat 29
Rechtestraat 36
D. Mendels
confectiemagazijn
Zaak in 1905 geopend
I. Norden
kantoorbediende
Rechtestraat 27
Rechtestraat 34
Wed. J. van Best
zonder beroep
Mr. Dr. Jan van Best was afgevaardigde ter Tweede Kamer voor het district Eindhoven geweest
Rechtestraat 25
Rechtestraat 32
Gez. Sanders
zonder beroep
 
Rechtestraat 23a
Rechtestraat 28
J. F. van Dorsselaer
inspecteur van politie
In 1922 was hij hoofdinspecteur
Rechtestraat 23
Rechtestraat 30
G. Elshout
vischhandel
Speciaal adres voor verse zee- en riviervis, visconserven, Hollandse en buitenlandse kaas
Rechtestraat 21
Rechtestraat 26
P. J. van de Ven
concierge gemeentehuis
 
Rechtestraat (ongenummerd)
Rechtestraat 24
Stadhuis
 
 
Rechtestraat 19
Rechtestraat 20-22
Gend & Loos;
L. C. Buskens
expeditieonderneming;
directeur Van Gend & Loos
 
Rechtestraat 17
Rechtestraat 18
L. J. L. Martin
voorh. J. J. Baijens, chemicaliën
De oude Jan Baijens (1838-1914) had destijds nog regelmatig verf aan Vincent van Gogh geleverd. Later werd het drogisterij Martin, die zeer lang aan de Rechtestraat is gebleven
Rechtestraat 15
Rechtestraat 16
Gez. Peeters
modeartikelen, confectie
 
Rechtestraat 13
Rechtestraat 14
A. Käller
dames-modeartikelen, naaistersfournituren, blouses en pelterijen
 
Rechtestraat 11a
Rechtestraat 12
R. L. E. de Bruijn
leraar H. B. School
 
Rechtestraat 11
Rechtestraat 10

(tegenwoordig hernummerd als Rechtestraat 12)
J. J. C. Kappel
schoenwinkel
Winkel opende in 1910; Kappel verkocht er de "Indestructible Shoe", een Belgische uitvinding van 'chroomzolen'. In 1919 ging de winkel over in een filiaal van Hoogenbosch schoenen. Tot ongeveer 1980 bleef Hoogenbosch er, daarna werd het schoenwinkel Huf.
Rechtestraat 9
Rechtestraat 8
Chicago Bioscoop
 
De bioscoop werd in 1913 geopend
Rechtestraat 5
Rechtestraat 6
firma Vroom & Dreesmann, magazijn "de Zon"
 
Hier begon vanaf 1912 het Eindhovense filiaal van V&D; vanaf 1924 zouden de aangrenzende panden op de hoek Vrijstraat/ Rechtestraat geleidelijk aan opgekocht worden, tot er een grote winkelkolos gebouwd kon worden.
Rechtestraat 5 en 7
magazijn De Zon
manufacturen
Rechtestraat 3
Rechtestraat 4
B. Blomhoff
manufacturen
Vroom en Dreesmann kocht dit pand (winkel De Ster, 1905 geopend) op in 1924
Rechtestraat 1
Rechtestraat 2
Dr. P. J. L. Reijnen
apotheker
Apotheek "De Vijzel", op de hoek met de Vrijstraat, waar nu de hoofdingang van V&D is. Dit pand was het laatste dat V&D wist te verwerven (aankoop 1938).


Nu zijn we weer beland bij de kruising Rechtestraat/ Markt/ Demer/ Vrijstraat, en we lopen nu de Vrijstraat in. Een straat met veel middenstanders.

Eindhoven Vrijstraat De noordwand van de Vrijstraat in 1917.

Linksvoor op de foto zien we Restaurant Bodega Monopol, huisnummer 31 in 1917. Aan het eind van de rij zien we het oude belastingkantoor (groot wit pand met 2 etages van 6 ramen) waarvan de voordeur aan de Volderstraat lag. Daartussen telt het adresboek van 1917 een twaalftal winkeltjes.

Op het derde pand links, met puntdak en jalouzie uitgeklapt, staat te lezen Patissier Verschuren. Daarachter ligt de toegang tot de een steegje. Aanvankelijk heette het straatje de Poort, omdat het met een poort was afgesloten. In 1898 (kroning van koningin Wilhelmina) werd de naam veranderd in Wilhelminapoort. Die naam is nooit officieel vastgesteld. Nadat de gemeente het straatje in haar bezit heeft gekregen, krijgt het in 1969 de naam Vijksteeg.
Achter de Vijksteeg ligt het café van Desmet, op de hoek van het lage pand. In de rechterhelft van dat pand zit de slager en in het witte pandje met zonnescherm, waar nogal wat waar op straat staat uitgestald en klanten samendrommen, is de viswinkel.
Het hoge pand dan is kruidenier Aukes.



Aan de rechterzijde (noordwand) zien we, na het belastingkantoor op de hoek met de Demer, achtereenvolgens:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Vrijstraat 1
Vrijstraat 2
Kinderen A. van Aalst
manufacturen en beddenhandel
Een pand uit 1883; tegenwoordig huisnummer 4, een frietzaak
Vrijstraat 1a
 
D. J. B. Schreurs
 
 
Vrijstraat 3
Vrijstraat 4
Tegenwordig huisnummer 6, een zeer oud, mogelijk 17e-eeuws pand
J. Smal
Amsterdamsche boterhandel
In 1922 werd dit een filiaal van Wed. Notten. Zie ook foto. Notten bleef tot 1950. Na lang Zijlstra's wolwinkel te zijn geweest is dit nu de sympathieke Handyman
Vrijstraat 5
Vrijstraat 6
firma D. Wijnheimer
modemagazijn
Dames- en heren ondergoederen en aanverwante artikelen
Vrijstraat 7
Vrijstraat 8
Wed. C. Witlox
drankslijterij
In 1922 slijterij van J.A.M. van Kol
Vrijstraat 9
Vrijstraat 10
M. Paaijmans-van der Sommen
sigarenwinkel
 
Vrijstraat 9b
Vrijstraat 12
Eindhovensche Rijwielindustrie v.h. H. Chavet
 
 
Vrijstraat 11
Vrijstraat 14
Nu huisnummer 16, een eeuwenoud pand, dat in 1999 werd gesloopt voor de nieuwbouw van schoenen Van Bommel
Th. J. H. Waelbers;
M. Oudens
zadelmakerij en rijtuigfabriek;
zadelmaker
Foto van de zadelmakerij.
Omstreeks 1918 verhuisde Waelbers naar de Dommelstraat en kwam hier hotel café restaurant "Het Bruime Paard" van Lemmens-van de Laar. Het bleef tot aan de sloop van 1999 horeca. Vooral lange tijd bekend als nachtclub Palermo
Vrijstraat 13
Vrijstraat 16
J. N. Aukes
kruidenierswinkel
Voorloper van de Edah-keten; huidige huisnr. 18-18a gebouwd in 1917 (Edah)
Vrijstraat 15
Vrijstraat 20
J. Teklenburg
vischwinkel
 
Vrijstraat 17
 
W. Sijbers
slager
 
Vrijstraat 19
Vrijstraat 22
M. Desmet
caféhouder
Desmet verhuist naar de Emmasingel 15 (als bioscoopdirecteur); op 22-24 komt in 1917 bioscoop Parisien. Een capaciteit van 440 stoelen, entree voor 50 of 15 cent.
Vrijstraat 21
 
F. Filippini
arbeider
Dit zijn bewoners van achterhuisjes, in wat in 1905 bij een onderzoek naar huurwoningen werd genoemd twee woningen in de Wilhelminapoort. Vanaf 1969 krijgt het steegje de naam Vijksteeg. In 2009 is de steeg verbreed aangesloten op de Nieuwe Emmasingel. De straatnaam Vijksteeg verdween. Het is een nieuw stuk winkelstraat geworden die uitkomt op de Blob van Fuksas.
Vrijstraat 23
 
H. P. van Stiphout
arbeider
Vrijstraat ongenummerd
Vrijstraat 26
 
textielfabriek De Heer aan de Emmasingel had blijkbaar een entree bij de Vrijstraat
Vrijstraat 27
Vrijstraat 28
Het pand (nu huisnummer 26) heeft nog het Jugendstil-uiterlijk van hoe het in 1910 door Verschuuren is gebouwd, maar feitelijk is het in 2005 gesloopt en daarna is een winkel met schijnbaar dezelfde gevel nagemaakt.
P. Verschuuren
banketbakker
"La Patisserie Moderne", een chique patissier die hie hier tot omstreeks 1960 zat. Daarna een lange tijd snackbar/ grillroom/ restaurant "La Poulette".
Vrijstraat 29
Vrijstraat 30
Tegenwoordig Vrijstraat 28, een van de oudst bewaarde Eindhovense huizen (17e-eeuws), "Het Virginisch Schip". Nu in handen van een projectontwikkelaar die het eerst wilde slopen; de gevel staat nog maar van binnen is veel van het oude weggebroken.
J. H. van der Heijden
behanger
Van der Heijden had in 1909 een nieuwe winkelpui aangebracht en had er een behangerij en stoffeerderij. In 1921 kwam hier de nieuwe winkel De Olifant (zat daarvoor op de Markt) met glas, aardewerk, speelgoed. In latere decennia kwam de nadruk steeds meer bij de verkoop van speelgoed te liggen. In 1986 ging het over in het Speelgoedpaleis Bart Smit. Momenteel staat het pand leeg en kijkt uit naar een grondige restauratie.
B. J. Haverkamp
linnenfabrikant
Vrijstraat 31
Vrijstraat 32
C. J. P. van Bakel-Berings
Restaurant Bodega Monopol
In 1923 werd ier nieuw pand gebouwd
Vrijstraat 33
Vrijstraat 34
W. Beck
sigarenwinkel en photografie "Moderne"
 
Vrijstraat 35
Vrijstraat 36
A. A. Brands
banketbakker
Op de nummers 36-42 kwamen in 1930 2 winkelhuizen met bovenwoning
Vrijstraat 37
Vrijstraat 38
Wed. L. Charmant
 
Vrijstraat 39
Vrijstraat 40
Wed. W. Lammers
 
Vrijstraat 41
Vrijstraat 42
J. C. van Vroonhoven
schoenwinkel
Vrijstraat 43
Vrijstraat
H. A. Peeters
sigarenwinkel
 
Vrijstraat 45
Vrijstraat 44
A. J. W. P. van Nunen
boekdrukkerij
Uitgever van het Adresboek; de stoomdrukkerij stond ook met adres Vrijstraat 4 vermeld (overzijde van de straat)
De Wereld
stoomdrukkerij
Vrijstraat (ongenummerd)
 
Frans Prinzen
sigarenfabriek
Een bedrijf achter de Vrijstraat, bij de oude Philipsfabriek aan de Emmasingel
Vrijstraat 47
Vrijstraat 46
A. van Aalst
heerenhoeden enz.
 
E. J. C. Marto, J. J. Marto
zonder beroep
 
Vrijstraat 49
Vrijstraat 48
Fr. L. van Herk
slager
 
Vrijstraat 49a
Vrijstraat 50
F. J. Ch. Senecaut
boekhouder
Een zeer oud (1630) pand, dat 1931 op de voorlopige lijst der Nederlanse Monumenten stond. Een prachtig bewaard [link] pand, je snapt niet wie het in zijn hoofd haalde om dit in 19?? te slopen!
Vrijstraat 51
Vrijstraat 52
H. L. H. van de Loo
horlogemaker
Een groot pand, op de hoek met de Emmasingel, direct grenzend aan de stadsvest.


Hiermee zijn we aanbeland op de Keizersgracht. Op dit punt lag van oudsher de Gestelse Poort.

Eindhoven Vrijstraat Een overzicht van de Vrijstraat vanuit het westen, omstreeks 1915.

Rechtsvoor de winkels van Kluijtmans. Onder het raam staat de tekst "Eindhovensche luxe brood- en banketbakkerij"; bij de etalage met het zonnescherm zien we een uithangbord van Cailler (Zwitserse chocolade). Het fraaie hoge halfronde erkertje is tegenwoordig nog steeds in de Vrijstraat te zien.

Linksvoor het pand van stoomdrukkerij De Wereld. Door het poortje kwam je achterom waar de sigarenfabriek van Prinzen lag. Op de plaats van de drukkerij is later bioscoop Rembrandt gekomen. Inmiddels alweer gesloopt voor de bouw van appartementen.
Verderop is halverwege het hoge pand te zien van kruidenier Aukes.
Helemaal aan het eind, het grote hogere pand, zien we het belastingkantoor op de hoek van de Volderstraat.


We keren aan het eind van de Vrijstraat om en lopen terug richting centrum. Rechts op de hoek ligt de zijkant met personeelsingang van het Postkantoor (adres Keizersgracht 1). Daarachter zien we vervolgens de winkels:

adres (1917)
adres (na 1920)
1917 adresboek
beroep
toelichting
Vrijstraat 34
Vrijstraat 27
P. J. Kluijtmans
metselaar, sigarenwinkelier
1935: J. Kluitmans bouwt op 25-29 nieuw winkelhuis en bovenwoning
Vrijstraat 32
Vrijstraat 25
J. P. H. Kluijtmans
banketbakker
Electrische luxe brood- en banketbakkerij, confiseur, patissier
Vrijstraat 30
Vrijstraat 23
J. Humme
kantoorbediende
 
K. Humme
eIectricien
Mr. W. M. M. Hekking
advocaat
Th. Moorman
visch, fruit en gevogelte
Vrijstraat 28
Vrijstraat 21
M. C. H. Smits-Staal
grossier en winkelier in suikerwerken
Een in 1908 door Smits-Staal opgetrokken pand. Erachter ligt nog een stokoud 17e-eeuws achterhuis.
Het pand herbergde later kledingwinkels, sigarenzaak, Chinees restaurants en tenslotte vanaf 1984 de Amusementshal die er nu staat.
Vrijstraat 26
Vrijstraat 19
Wed. C. van der Loo-van den Oever
gisthandel
 
H. Slaats
spoorwegboekhouder
Vrijstraat 24
Vrijstraat 17
A. L. van Haaren
boek- en papierhandel, opzichter gasfabriek
 
Vrijstraat 22
Vrijstraat 15
J. Peters
fabrieksdirecteur
 
Vrijstraat 20
Vrijstraat 13
H. A. Reemers
kapper
 
J. M. A. F. Kersten
linnenfabrikant
J. O. Benden
 
Vanaf dit punt vind je tegenwoordig V&D. In 1917 waren het nog allerlei kleinere zaakjes. Omstreeks 1925 was bijna de hele hoek Vrijstraat/ Rechtestraat in bezit gekomen van Vroom en Dreesmann. Ze sloopten de boel en hier verrees in 1929 de mooie, grote nieuwe winkel van V&D, ontworpen door architect Oscar Leeuw. Tegenwoordig is aan de buitenzijde niets meer te zien van deze creatie. Het is in de periode 1960-1965 geleidelijk aan gesloopt en vervangen door een gemoderniseerde gevel van architectenbureau Benning. Er kwam nog een verdieping extra op. Tegennwoordig domineert deze oerlelijke glazen facade de Vrijstraat. Het gedrocht beslaat de helft van de straat en staat qua afmeting en architectuur in geen verhouding tot de rest van de winkels.
Vrijstraat 18
Vrijstraat 11
A. H. Bijnen
heerenkleedingmagazijn
De winkel van Bijnen werd in 1924 door V&D verworven.
Vrijstraat 16
Vrijstraat 9
S. J. van der Weide
fruithandel
Zie foto
Vrijstraat 14
Vrijstraat 7
P. F. A. Speet
heerenmodes
 
Vrijstraat 12
Vrijstraat ongenummerd
 
de Haas
bierbrouwerij
Zie foto
In 1915 aangekocht door Vroom en Dreesmann om te worden gesloopt voor uitbreiding van hun zaak
Vrijstraat 10
L. M. Canjels
horlogemaker
in 1917 aangekocht door Vroom en Dreesmann voor uitbreiding van de winkel.
Vrijstraat 8


J. van Kol
zonder beroep
P. Brüning
damesmodes
Vrijstraat 6
Vrijstraat 5
J. H. Retera
pettenwinkel
In 1924 door V&D aangekocht
Vrijstraat 4
Vrijstraat 3
J. J. A. M. Strijbos
sigarenwinkel
Sigarenmagazijn "Insulinde" van Strijbos-Rutten, sigaren, sigaretten, pijpen, maar ook koffie
Vrijstraat 2
Vrijstraat 1
J. Keizer
 
 




Inhoud van deze site:

1 HOME
3 3. Langs de oude stadsgrachten
Vestdijk
Emmasingel
Keizersgracht
Wal



Bij gebruik en overname: graag de bron/ link opnemen.
Vragen, opmerkingen, aanvullingen... contact: mail
(c)2009-2099 KvdH te E


.